- Bệnh liên cầu khuẩn lợn do Streptococcus suis (S.suis) gây nên, bệnh xảy ra ở trên lợn là chủ yếu. Bệnh có thể lây cho người, vì vậy nó được xếp vào nhóm các bệnh lây truyền từ động vật sang người.

Người có nguy cơ lây nhiễm S.suis và phát bệnh khi tiếp xúc với lợn bệnh hoặc các sản phẩm từ lợn bệnh. Biểu hiện lâm sàng chính là: viêm màng não, xuất huyết, viêm phổi, viêm cơ tim và viêm khớp. Những người bị bệnh nặng có thể tử vong do độc tố vi khuẩn gây sốc nhiễm khuẩn, viêm nội tâm mạc, suy đa phủ tạng, nhiễm khuẩn huyết... Tỷ lệ chết có thể tới 7%.

TS Trần Thanh Dương, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng.

Cách phát hiện: bệnh cảnh viêm màng: sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, ù tai, điếc, cứng gáy, rối loạn tri giác… xuất huyết ở một số nơi trên cơ thể. Một số trường hợp xuất hiện các triệu chứng nhiễm khuẩn, nhiễm độc tiêu hoá: sốt, đi cầu nhiều lần, phân lỏng, cơ thể lạnh, run... trước khi có biểu hiệu của viêm màng não. Trường hợp nặng: Sốc nhiễm độc, trụy mạch, cơ thể lạnh, tụt huyết áp, nhiễm khuẩn huyết cấp tính, rối loạn đông máu nặng, suy hô hấp, suy đa phủ tạng... hôn mê và tử vong.

- Tình hình bệnh nhân mắc liên cầu khuẩn lợn ở Việt Nam hiện nay như thế nào, thưa ông?

- Ở Việt Nam, bệnh liên cầu lợn mới được biết đến từ năm 2003. Trong vài năm qua, chỉ có khoảng 10 bệnh nhân. Trong hai năm 2005 - 2006, có 72 trường hợp nhiễm S.suis. Năm 2007 có tới hơn 48 ca (22 ca ở miền Bắc, 20 ca ở miền Nam, 6 ca ở miền Trung) được chẩn đoán bị bệnh liên cầu lợn, 3 ca tử vong. Hiện tại, BV Bệnh nhiệt đới TƯ đã ghi nhận bốn ca mắc (trong đó, hai ca bệnh cảnh nặng) và hàng chục ca khác có triệu chứng đang được theo dõi.

- Bệnh liên cầu lợn thường xảy ra quanh năm hay chỉ khi có dịch heo tai xanh?

- Theo một nghiên cứu của BV Bệnh nhiệt đới TP HCM cho thấy, bệnh này có khuynh hướng xảy ra vào mùa hè nắng nóng. Phần lớn bệnh nhân là nông dân, 81 % là nam giới, 38% bệnh nhân có tiền sử tiếp xúc với lợn hay thịt lợn, tuy nhiên chỉ có 6 bệnh nhân (8%) có tổn thương da nghi ngờ. 69 bệnh nhân (96%) biểu hiện bệnh cảnh viêm màng não. 68% trường hợp viêm màng não mủ có triệu chứng ù tai, điếc. Một bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết bị sốc do nhiễm độc tố liên cầu. Sau 10 - 14 ngày dùng kháng sinh Ceftriaxone, hầu hết bệnh nhân hồi phục.

Lực lượng quân y phun khuẩn môi trường bãi chôn lấp lợn tai xanh.

- Xin ông cho biết, bệnh lây truyền như thế nào và nhóm người nào có nguy cơ nhiễm bệnh cao nhất?

- Hiện chưa được biết đầy đủ. Khả năng khi lợn bị bệnh, vi khuẩn S.suis biến đổi và tăng độc tính mới lây nhiễm cho người. Chưa thấy có sự lây truyền bệnh từ người sang người. Khi mắc bệnh, thời gian ủ bệnh ngắn, chỉ từ vài giờ đến ba ngày. S.suis có thể lây truyền qua người khi tiếp xúc với lợn bệnh hay lợn mang vi khuẩn qua các tổn thương nhỏ, trầy xước trên da của những người giết mổ, chế biến và ăn thịt lợn bệnh hay lợn mang vi khuẩn nấu không chín.

Phân, chất độn chuồng, các loại thức ăn và nước uống trong chuồng nuôi có thể trở thành nguồn bệnh thứ cấp. Các động vật khác có khả năng truyền bệnh bao gồm ruồi, gián, chuột.

Những người có nguy cơ nhiễm bệnh cao là người làm việc ở trại chăn nuôi lợn, người giết mổ gia súc, cán bộ thú y, người ăn tiết canh lợn hoặc ăn thịt lợn ốm chết.

- Để tránh nhiễm bệnh và phòng chống dịch bùng phát, cần làm những gì, thưa ông?

- Không nên giết mổ, mua bán thịt lợn bị ốm, chết không rõ nguyên nhân. Không ăn thịt lợn sống, không ăn tiết canh, nội tạng lợn chưa được nấu chín, không ăn thịt lợn và sản phẩm từ lợn không rõ nguồn gốc; không tiếp xúc với sản phẩm từ lợn còn sống khi tay có vết xây xước, trừ khi mang găng bảo vệ.

Cần bảo quản thịt sống tách biệt với nơi bảo quản thịt đã qua chế biến hoặc sản phẩm ăn sẵn để tránh lây nhiễm bệnh; không dùng dụng cụ chế biến thịt sống để chế biến thịt chín (dao, thớt); rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi chế biến thịt; sản phẩm phải được nấu chín kỹ trước khi ăn...

- Cảm ơn ông.