Amidan: Cửa vào của các bệnh
Từ điển Y khoa - Bệnh lý [ 25/9/2008 | 18:01 GMT+7 ]
GiaoDucSucKhoe.net (Theo Sức Khỏe & Đời Sống)

Vùng xung quanh hầu họng có một hệ thống hạch làm nhiệm vụ bảo vệ bao gồm vòng Waldeyer và hệ thống hạch cổ: amidan ở vùng vòm mũi họng (amidan Lushka); amidan vòi còn gọi là amidan Gerlach ở quanh vòi nhĩ; amidan khẩu cái thường gọi tắt là amidan, có hình hạt hạnh nhân ở 2 bên thành họng, giữa trụ trước và trụ sau; amidan lưỡi nằm ở đáy lưỡi. Amidan lúc sinh ra đã có và là tổ chức bình thường của con người. Nó phát triển ở tuổi thiếu nhi và teo dần ở tuổi dậy thì.

Viêm sưng to hai tuyến amidan.

Tùy theo diễn tiến của bệnh, trong thực tế thường gặp hai thể bệnh là viêm amidan cấp tính và viêm amidan mạn tính.

Viêm amidan cấp tính là viêm sung huyết và xuất tiết của amidan khẩu cái, thường gặp ở trẻ từ 3-4 tuổi trở lên, do vi khuẩn hoặc virut gây nên, thường thấy ở thời kỳ xâm lấn của nhiều bệnh viêm nhiễm vì vậy có người coi amidan là “cửa vào” của một số vi khuẩn hay virut như: viêm khớp cấp, bại liệt, dịch viêm não, viêm màng não, tụ cầu, liên cầu, xoắn khuẩn, các chủng ái khí và yếm khí.Virut: cúm, sởi, ho gà...

Biểu hiện bệnh: Khởi đầu đột ngột với cảm giác gai rét hoặc cơn rét run, sốt 38- 39o, người mệt mỏi, đau đầu, chán ăn, nước tiểu ít và thẫm màu; cảm giác khô, rát, nóng ở trong họng, đau họng, đau nhói lên tai, đau tăng lên rõ rệt khi nuốt, khi ho; hay gặp kèm theo viêm V.A, viêm mũi, ngủ ngáy to, nói giọng mũi; ho từng cơn, đau và có đờm nhầy, giọng khàn nhẹ. Khám thấy: lưỡi trắng, miệng khô, niêm mạc họng đỏ, amidan sưng to và đỏ, các hạt ở thành sau họng to và đỏ; có thể thấy hai amidan sưng đỏ và có những chấm mủ trắng hay một lớp mủ phủ trên bề mặt amidan; xét nghiệm: có thể thấy bạch cầu tăng cao, nhiều bạch cầu đa nhân .

Viêm amidan mạn tính: Sau một lần viêm cấp tính đã được điều trị khỏi, bệnh lại tái phát gây nên tình trạng viêm thường xuyên, tái phát nhiều lần. Tùy mức độ viêm nhiễm và thể tạng của bệnh nhân, amidan có thể sưng to, hay gặp ở trẻ em, hoặc amidan có thể teo nhỏ.

Biểu hiện bệnh: Triệu chứng thường nghèo nàn, đôi khi không có biểu hiện gì ngoài những đợt tái phát cấp tính với triệu chứng giống như viêm amiđan cấp tính. Số ít bệnh nhân thể trạng gầy yếu, da xanh, sợ lạnh, sốt nhẹ về chiều; hay có cảm giác nuốt vướng ở họng, hoặc đau như có dị vật trong họng; hơi thở hôi, ho và khàn tiếng, trẻ em có thở khò khè. Khám thấy bề mặt amidan có nhiều khe và hốc chứa đầy chất bã đậu hay có mủ trắng. Ở thể quá phát amidan sưng to, lấn vào làm hẹp khoang họng. Người ta có thể phân loại như sau: amidan quá phát A1: amidan to, tròn, cuống gọn, chiều ngang nhỏ hơn hoặc bằng 1/4 khoảng cách giữa chân 2 trụ trước; amidan quá phát A2: amidan to, tròn, cuống gọn, chiều ngang amidan nhỏ hơn hoặc bằng 1/3 khoảng cách giữa chân 2 trụ trước; amidan quá phát A3: amidan to, tròn, cuống gọn, chiều ngang amidan nhỏ hơn hoặc bằng 1/2 khoảng cách giữa chân 2 trụ trước; thể xơ chìm: amidan nhỏ, mặt gồ ghề, lỗ chỗ hoặc có xơ trắng, màu đỏ sẫm, trụ sau dày, mất vẻ mềm mại, ấn vào amidan có thể thấy phòi mủ hôi ở các hốc; thường gặp hạch góc hàm  sưng to.

Một vài biến chứng: Viêm tấy quanh amidan, viêm mũi, xoang, thanh khí phế quản, viêm tai cấp tính; viêm hạch dưới hàm hoặc thành bên họng; viêm màng trong tim; thấp khớp cấp; nhiễm khuẩn huyết; viêm cầu thận.

Các phương pháp chữa trị:

Ở Việt Nam, tỷ lệ viêm amidan ở người lớn từ 8-10% nhưng ở trẻ em là 21%. Những yếu tố ảnh hưởng đến viêm amidan là: thời tiết thay đổi đột ngột bị lạnh, độ ẩm cao, ô nhiễm môi trường do khói, bụi,  điều kiện vệ sinh kém, cơ thể bị giảm sức đề kháng, thể tạng dị ứng, có các ổ viêm nhiễm như sâu răng, viêm lợi, viêm V.A, viêm xoang...

Điều trị viêm amidan cấp: Tăng cường dinh dưỡng và vitamin, nghỉ ngơi, dùng các thuốc: hạ sốt, kháng sinh, nhỏ mũi thuốc sát khuẩn, súc miệng bằng nước muối ấm pha loãng hoặc dung dịch bicarbonat natri, borate natri...

Điều trị viêm amidan mạn tính: Cắt amidan khi có chỉ định như amidan viêm mạn tính nhiều lần (4-6 lần/năm); viêm mạn tính gây biến chứng viêm tấy, áp xe quanh amidan, viêm mũi, viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm tấy hạch dưới hàm, viêm màng trong tim, viêm cầu thận, viêm khớp, rối loạn tiêu hóa kéo dài, nhiễm khuẩn huyết, khó thở, khó nuốt.

Các trường hợp sau đây thì không phẫu thuật: rối loạn đông máu, tăng huyết áp, suy tim, suy thận giai đoạn mất bù, đang có viêm họng cấp tính hay đang có biến chứng áp xe amidan, nhiễm khuẩn cấp tính như viêm mũi, viêm xoang, nhiễm virut cấp tính như cúm, sởi, ho gà, bại liệt, sốt xuất huyết, đang có biến chứng viêm thận cấp, thấp khớp cấp, đái tháo đường, viêm gan, lao, giang mai, phụ nữ đang thời kỳ kinh nguyệt, thời kỳ mang thai hoặc đang nuôi con bú, khi thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh.

 Về trang chủ    Bản để in
Các bài viết cùng chuyên khoa [Tai Mũi Họng] trong chuyên mục [Từ điển Y khoa] :
  • Không nên chủ quan với viêm loét miệng lưỡi  [27/10/2013 | 11:48 GMT+7]
  • Miệng nào hãy còn thơm… [23/10/2012 | 1:36 GMT+7]
  • Cẩn trọng với bệnh viêm xoang ở trẻ em  [12/10/2012 | 8:04 GMT+7]
  • Amiđan: không phải cứ viêm là cắt [29/9/2011 | 8:06 GMT+7]
  • Đừng vội cắt amiđan! [8/6/2011 | 19:57 GMT+7]
  • Phát hiện sớm ung thư tai mũi họng [8/6/2011 | 7:19 GMT+7]
  • Để tránh tai biến khi cắt amiđan [26/10/2010 | 6:59 GMT+7]
  • Viêm xoang do nấm [18/10/2010 | 10:22 GMT+7]
  • Biến chứng từ viêm xoang [14/5/2010 | 6:42 GMT+7]
  • Có nên cắt amiđan? [9/5/2010 | 12:33 GMT+7]
  • Viêm mũi dị ứng dễ nhầm với viêm xoang [22/4/2010 | 7:35 GMT+7]
  • Phẫu thuật tai có biến chứng liệt mặt ? [20/4/2010 | 21:32 GMT+7]
  • Gắn điện cực ốc tai: 90% thành công từ người thân [5/4/2010 | 6:18 GMT+7]
  • Chảy máu mũi, bệnh gì? [28/3/2010 | 14:48 GMT+7]
  • Hắt hơi báo hiệu điều gì? [9/3/2010 | 7:12 GMT+7]
  • Vì sao dễ bị viêm họng?  [9/3/2010 | 7:01 GMT+7]
  • "Bỗng dưng" đau tai: Dấu hiệu của viêm tai giữa cấp [20/1/2010 | 7:34 GMT+7]
  • Tối đến, lo ngay... ngáy! [18/1/2010 | 7:32 GMT+7]
  • Vướng ở họng [22/12/2009 | 7:21 GMT+7]
  • Ngạt tắc mũi mùa lạnh: Khi nào cần điều trị? [27/11/2009 | 17:33 GMT+7]

Quảng cáo


TIỆN ÍCH ONLINE