Khi tuyến thượng thận... ngủ đông
Y học chuyên đề - Thuốc & Sức khỏe [ 20/5/2010 | 6:12 GMT+7 ]
GiaoDucSucKhoe.net (Theo BS Nguyễn Thành Tâm - Tuổi Trẻ)

Một bệnh nhân nữ 50 tuổi nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, bứt rứt, khó chịu, buồn nôn liên tục một tuần nay. Khám không thấy bà có gì bất thường ngoài dáng người hơi đẫy đà, hai gò má ánh đỏ. Bác sĩ gặng hỏi mãi bà mới nhận là có dùng viên thuốc dạng “hột dưa” để trị đau khớp gối năm năm nay và đã ngưng dùng được một tháng.

Những loại thuốc dexamethasone thường thấy trên thị trường - Ảnh: Mehtacorporation.tradeindia.com

Bệnh nhân được chẩn đoán suy tuyến thượng thận do thuốc và được điều trị bằng thuốc corticoid liều thay thế. Các triệu chứng trên nhanh chóng biến mất. Tuy nhiên, bệnh nhân còn được phát hiện bị đái tháo đường, loãng xương và đục thủy tinh thể tiến triển. Tất cả những tin buồn này có thể xem là biến chứng của việc dùng viên thuốc “hột dưa” nói trên, cụ thể là thuốc dexamethasone.

Tuyến thượng thận là tuyến nội tiết nằm vắt vẻo ở cực trên của quả thận, tiết ra một loại hormon có tên là cortisol. Một số thuốc gọi chung là corticoid có cấu trúc tương tự cortisol như prednisone, hydrocortisone và dexamethasone mang hoạt tính kháng viêm được dùng để điều trị các bệnh như viêm khớp, hen phế quản, dị ứng, bệnh tự miễn... Khi các thuốc nhóm này được đưa vào cơ thể lâu ngày, tuyến yên - tuyến nội tiết cấp trung ương - sẽ lệnh cho tuyến thượng thận “nghỉ xả hơi”, không bài tiết cortisol nữa. Nếu ngưng thuốc đột ngột, tuyến thượng thận “không kịp trở tay”, thế là cơ thể bị thiếu hụt lượng hormon cần thiết. Hậu quả là bệnh nhân nếm trải một loạt triệu chứng như bệnh nhân nói trên, trong đó có thể có biến chứng tụt huyết áp đe dọa tính mạng. Nếu vô tình hay cố ý không “thật thà khai báo” khiến bác sĩ điều trị lệch hướng thời gian dài, bệnh nhân càng lãnh đủ. Không dừng lại ở tuyến thượng thận, còn có biến chứng khác như gây đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, loét dạ dày, đục thủy tinh thể, suy giảm miễn dịch, loãng xương, thậm chí xẹp đốt sống khiến bệnh nhân tàn phế suốt đời.

Như vậy, rõ ràng nhóm thuốc này phải dùng theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, “không may” là chúng có hiệu quả giảm đau và giảm viêm như “tiên dược”, trúng tâm lý mong muốn mau hết triệu chứng của bệnh nhân nên rất dễ bị lạm dụng trong hai trường hợp sau. Thứ nhất, dù bác sĩ đã không cho sử dụng tiếp, bệnh nhân vẫn lén lút tìm tới thuốc mỗi khi lên cơn đau khớp, rồi cứ thế dùng hoài. Thứ hai, thuốc được trộn lén lút vào các loại thảo dược, thuốc tễ, cao đơn hoàn tán với mác thuốc đặc trị cho các chứng đau khớp, hen suyễn, viêm xoang, giá lại hợp túi tiền. Bà con cứ thế mua về dùng ào ào, triệu chứng viêm đau nào cũng tiêu tán nhanh chóng, lại nhanh lên cân, ăn được ngủ được, thật chẳng gì bằng! Thuốc “dân tộc cứu nhân vật” dạo nào là một ví dụ điển hình.

Mà thuốc này càng uống càng ghiền, ngày nào không có là buồn bực trong người, ăn ngủ không yên, khớp thêm nhức mỏi nên bệnh nhân không còn cách nào khác là mua thêm thuốc về dùng. Dùng thuốc càng lâu, mặt, hai vai và thân mình càng tròn do mỡ tích tụ, tay chân lại teo tóp, da dẻ mỏng tang dễ bị bầm, hở chút là nhiễm trùng chỗ này chỗ nọ. Ấy là lúc ngộ độc thuốc rành rành. Khi nghe bác sĩ giải thích rằng thuốc đó có hại, có bệnh nhân không tin nổi thứ “thuốc tiên” ấy lại là gốc rễ của chứng nghiện thuốc và ngộ độc thuốc của mình. Tệ hơn, bác sĩ còn tìm ra đủ thứ biến chứng trên cơ thể do thuốc này, trong đó có biến chứng đáng sợ là đái tháo đường.

Có bạn đọc sẽ giật mình vì thấy sao giống mình quá. Thật vậy, đau khớp mãn tính là bệnh không hiếm, các loại thuốc trộn corticoid có thể nói là một “đặc sản” của Việt Nam mà vùng miền nào cũng có thể gặp. Vì vậy, nếu bạn mắc một trong số các bệnh kể trên, hoặc đang “lỡ dại” đeo đuổi một loại “thần dược” giảm đau nào đó, bạn nên đi gặp một bác sĩ nội tiết để kiểm tra lại mình có phải là nạn nhân của việc lạm dụng nhóm thuốc này hay không. Khi đã có chẩn đoán, việc điều trị sẽ bao gồm cả nỗ lực “đánh thức” tuyến thượng thận đang... ngủ đông của bạn. Nếu việc này bất thành, bạn sẽ phải dùng hormon tuyến thượng thận thay thế suốt đời, nhưng ở liều vừa đủ để không bị ngộ độc như trước. Càng sớm kiểm tra, phát hiện biến chứng sẽ giúp bạn điều trị càng tốt.

 Về trang chủ    Bản để in
Các bài viết cùng chuyên khoa [Nội tiết & Chuyển hóa] trong chuyên mục [Y học chuyên đề] :
  • Tình huống trở nặng của bệnh đái tháo đường [11/8/2013 | 16:07 GMT+7]
  • Cảnh báo mới nhất về thuốc statins [26/11/2012 | 7:36 GMT+7]
  • Phòng đái tháo đường: tỉnh táo chọn ngã rẽ [15/11/2012 | 7:34 GMT+7]
  • Coi chừng thức uống có đường [29/10/2012 | 23:41 GMT+7]
  • Các incretin trong điều trị bệnh đái tháo đường [21/10/2012 | 11:03 GMT+7]
  • Báo động nguy cơ béo phì "đô thị" [4/10/2011 | 7:43 GMT+7]
  • Dinh dưỡng đúng cho vết thương ở bệnh nhân tiểu đường [31/8/2011 | 22:14 GMT+7]
  • Dùng thuốc "đẩy" chiều cao [5/8/2011 | 6:18 GMT+7]
  • Các xét nghiệm cần làm trong bệnh đái tháo đường [24/2/2011 | 21:10 GMT+7]
  • Cảnh giác "tử dược" giảm béo [30/11/2010 | 19:44 GMT+7]
  • "Nhậu tới bến", có thuốc giải? [20/10/2010 | 6:52 GMT+7]
  • Bệnh thần kinh do tiểu đường [2/10/2010 | 6:15 GMT+7]
  • Thuốc trị tiểu đường Avandia bị cấm ở châu Âu [25/9/2010 | 6:58 GMT+7]
  • Sự thật về thuốc giải rượu [16/5/2010 | 17:08 GMT+7]
  • Cách điều trị tiểu đường hiện nay tương đối hợp lý [13/5/2010 | 7:03 GMT+7]
  • Cẩn thận khi hạ đường huyết [9/5/2010 | 10:24 GMT+7]
  • Đái tháo đường thể 2 nhưng cần insulin [30/4/2010 | 1:53 GMT+7]
  • Muối đâu chỉ có mặn [28/4/2010 | 6:44 GMT+7]
  • Thuốc làm giảm cholesterol máu ở người đái tháo đường [26/4/2010 | 22:13 GMT+7]
  • Điều trị tiểu đường: Thất bại của 3 liệu pháp hiện hành [23/4/2010 | 6:11 GMT+7]

Quảng cáo


TIỆN ÍCH ONLINE