Thận trọng với rối loạn lưỡng cực
Từ điển Y khoa - Bệnh lý [ 8/7/2011 | 23:14 GMT+7 ]
GiaoDucSucKhoe.net (Theo BS. Nguyễn Kim Việt - Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần - Doanh nhân Sài Gòn)
ân gây loạn hoạt năng đứng hàng thứ sáu trên toàn cầu. Bệnh nhân bị RLLC có nguy cơ tự tử rất cao, theo ước tính, từ 25 - 50% số bệnh nhân RLLC toan tính tự tử ít nhất một lần trong đời.

RLLC là một rối loạn khí sắc mạn tính, thể hiện qua các giai đoạn hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ xen kẽ hoặc đi kèm với các giai đoạn trầm cảm.

Tỷ lệ mắc bệnh RLLC là khoảng 1%. Tại Việt Nam hiện chưa có số liệu thống kê chính thức về RLLC trong dân số, nhưng riêng tại Viện Sức khỏe tâm thần Bạch Mai, bệnh nhân RLLC chiếm 8,7% tổng số bệnh nhân điều trị nội trú năm 2001.

Theo GS. Eduard Vieta, Giám đốc Chương trình RLLC thuộc Bệnh viện Trường Đại học Barcelona, Tây Ban Nha - giảng viên Đại học Harvard, Boston, Hoa Kỳ, các biểu hiện sớm (tiền triệu) của bệnh gồm có: Trầm cảm chiếm 85%, hưng cảm 75%. Thời gian hưng cảm thường kéo dài 28 - 30 ngày, còn trầm cảm từ 18 - 20 ngày.

Triệu chứng hưng cảm thường gặp là không quan tâm đến giấc ngủ hoặc ngủ ít, tăng hành vi có mục đích (kế hoạch, sáng kiến, dự định), tăng giao tiếp, suy nghĩ bắt đầu dồn dập, lạc quan thái quá, kích động, bứt rứt, dễ cáu gắt, tự đánh giá cao về bản thân, không quan tâm đến ăn uống, xài tiền quá mức.

Trong khi đó, các tiền triệu của trầm cảm là mất ham thích, giảm hoạt động, ăn uống kém, hay lo âu, sợ hãi, rối loạn giấc ngủ, ngủ kém, mệt mỏi, không muốn ra khỏi giường, cảm thấy buồn chán, hay suy nghĩ tiêu cực.

Bệnh RLLC gây ra các hậu quả tâm lý đáng kể cho người bệnh và có thể ảnh hưởng nặng nề đến đời sống cá nhân, nghề nghiệp và gia đình.

Tỷ lệ ly dị ở những người bị RLLC cao gấp hai đến ba lần và suy giảm chức năng nghề nghiệp gấp hai lần so với những người không bị. Tổ chức Y tế Thế giới đã xác định RLLC là nguyên nhân gây loạn hoạt năng đứng hàng thứ sáu trên toàn cầu.

Bệnh nhân bị RLLC có nguy cơ tự tử rất cao, theo ước tính, từ 25 - 50% số bệnh nhân RLLC toan tính tự tử ít nhất một lần trong đời.

Bệnh lý đi kèm RLLC thường thấy nhất là bệnh tâm thần, trong đó hay gặp nhất là rối loạn lo âu, lạm dụng rượu và các chất kích thích. Tỷ lệ phụ nữ bị RLLC lệ thuộc vào rượu cao gấp bảy lần so với dân số chung. Còn nam giới bị RLLC có nguy cơ nghiện rượu tăng gấp ba lần.

Ngoài ra, RLLC có thể dẫn đến rối loạn ăn uống và tỷ lệ bị RLLC suốt đời trong số những người mắc bệnh chán ăn hay chứng bỏ ăn vô độ tâm thần là 4 - 6%. Ngoài bệnh lý tâm thần, RLLC còn đi kèm với béo phì hoặc thừa cân.

Nguyên nhân không chỉ do rối loạn ăn uống, mà còn do không vận động hoặc do tác dụng phụ của một vài loại thuốc chống loạn thần. Rồi béo phì lại dẫn đến các biến chứng như đái tháo đường, bệnh tim mạch...

RLLC nếu được chẩn đoán đúng và điều trị sớm sẽ có khả năng thay đổi tiến trình của bệnh lý nền, giúp bệnh nhân vượt qua những triệu chứng và các suy giảm chức năng liên quan.

Tuy nhiên, xử trí RLLC hiện vẫn là vấn đề nan giải do việc chẩn đoán sai và điều trị chậm trễ.

Nghiên cứu cho thấy, có đến 69% trường hợp chẩn đoán sai và chậm trễ đến 20 năm kể từ khi khởi phát các triệu chứng cho đến khi bắt đầu được điều trị, trong đó 60% chẩn đoán nhầm là trầm cảm tái diễn, 26% là rối loạn lo âu, 14 - 18% là tâm thần phân liệt, rối loạn nhân cách.

Bởi các giai đoạn hưng cảm và trầm cảm nặng có thể có các triệu chứng loạn thần và làm cho người bệnh RLLC bị chẩn đoán sai là tâm thần phân liệt.

Đồng thời, việc chẩn đoán bệnh RLLC hiện chỉ tập trung hoặc dừng lại ở các triệu chứng trầm cảm và thường bỏ sót các triệu chứng hưng cảm vốn ít khi được cả thầy thuốc lẫn bệnh nhân chú ý.

Hệ quả là trên nhóm bệnh nhân RLLC người lớn có hơn 60% được chẩn đoán ban đầu là trầm cảm đơn cực. Việc không nhận ra hoặc không chẩn đoán chính xác bệnh RLLC sẽ dẫn đến tiên lượng lâu dài về tình trạng bệnh xấu hơn.

Chẩn đoán muộn còn làm xảy ra các biến chứng và khiến các bệnh lý đi kèm tiến triển, trong đó có tình trạng lạm dụng các chất. Hơn nữa, việc điều trị có thể trở nên kém hiệu quả ở những bệnh nhân đã trải qua một vài giai đoạn bệnh không được điều trị hoặc điều trị không thích hợp.

Đáng lưu ý là ngay cả khi bệnh đã được điều trị ổn, việc điều trị duy trì, ngăn ngừa tái phát RLLC cũng cần được quan tâm.

 Tuy nhiên, thực tế hiện nay, việc điều trị tái phát vẫn còn nhiều bất cập, chỉ có khoảng 18 - 20% bệnh nhân được điều trị duy trì đúng thuốc, 35 - 40% bệnh nhân được điều trị bằng thuốc khác, 50 - 55% không được điều trị duy trì, phòng ngừa tái phát.

Trong khi đó, theo tiến triển của RLLC, chỉ có 7% không bị tái phát, 45% có từ hai giai đoạn bệnh trở lên, 40 - 45% bệnh nhân có giai đoạn hưng cảm thứ hai trong vòng hai năm sau giai đoạn một, 40% bệnh nhân có tiến triển mạn tính.

Và quan trọng nhất là một bệnh nhân có thể có từ 20 - 30 giai đoạn bệnh (trung bình 9 giai đoạn) và 40% bệnh nhân có hơn 10 giai đoạn bệnh.

Cũng theo nghiên cứu, tính di truyền RLLC là 79%, ngoài ra, môi trường cũng có tác động không nhỏ, như stress, biến cố, bất toại trong đời sống cá nhân. Yếu tố sức khỏe cơ thể như dậy thì, sinh đẻ, mãn kinh, sau bệnh nặng... cũng làm bệnh phát sinh hoặc tiến triển.

 Về trang chủ    Bản để in
Các bài viết cùng chuyên khoa [Tâm thần] trong chuyên mục [Từ điển Y khoa] :
  • Nỗi sợ đám đông [13/12/2012 | 0:19 GMT+7]
  • Trầm cảm che đậy: Hung thủ cần vạch mặt [6/11/2012 | 23:42 GMT+7]
  • Dấu hiệu nhận biết bệnh trầm cảm [21/10/2012 | 13:30 GMT+7]
  • Trị liệu tâm lý chữa rối loạn nhân cách [18/7/2011 | 7:31 GMT+7]
  • Nghiện Internet và trầm cảm [22/10/2010 | 7:08 GMT+7]
  • Rối loạn dạng cơ thể [11/3/2010 | 6:33 GMT+7]
  • Người nghiện rượu: Không uống không... chịu được [4/3/2010 | 6:50 GMT+7]
  • Tâm thần phân liệt: Bệnh có thể chữa được [21/1/2010 | 7:22 GMT+7]
  • Rối loạn tâm thần hoang tưởng: Phẫu thuật có chữa khỏi không? [8/9/2009 | 7:15 GMT+7]
  • Chứng háu ăn tâm thần [22/4/2009 | 6:02 GMT+7]
  • 9 cảnh báo về trầm cảm [27/11/2008 | 10:30 GMT+7]
  • Các rối loạn tâm thần ở trẻ vị thành niên [21/10/2008 | 10:05 GMT+7]
  • Trầm cảm sau sinh: SOS! [20/10/2008 | 16:21 GMT+7]
  • Rối nhiễu tâm lý trong giai đoạn sau sinh [25/9/2008 | 15:27 GMT+7]

Quảng cáo


TIỆN ÍCH ONLINE