Ngành y tế đã làm gì để phòng chống dịch tay chân miệng?
Thời sự Y Dược - Tin trong nước [ 26/10/2011 | 23:45 GMT+7 ]
GiaoDucSucKhoe.net (Theo BS. Trần Tịnh Hiền - Giám đốc đơn vị nghiên cứu Lâm sàng, Đại học Oxford - SGTT)
5 ca tay chân miệng ở 63 tỉnh, thành trong đó có 137 trường hợp tử vong. Nhưng chuyện “dịch” hay “không dịch” vẫn lững lờ. Qua sự việc công bố hay không cần công bố dịch có mấy vấn đề cần xác định.

Cấp cứu trẻ nhiễm bệnh tay chân miệng tại bệnh viện Nhi Đồng 1. Ảnh: Trần Việt Đức

Người dân vẫn được nghe là điều kiện công bố dịch rất “rõ ràng và cụ thể” nhưng theo các văn bản pháp quy thì việc vẫn có chỗ mơ hồ. Có hai điều kiện phải hội đủ để công bố dịch. Điều kiện thứ nhất là “có số người mắc bệnh truyền nhiễm vượt quá số người mắc dự tính bình thường của cơ quan y tế tuyến tỉnh, thành phố thuộc Trung ương trở lên”. Thế nhưng, hiện nay chưa ai biết các sở y tế dự tính số mắc và số chết của bệnh tay chân miệng là bao nhiêu? Điều kiện thứ hai được nêu ra là “quy mô tính chất của bệnh dịch vượt quá khả năng kiểm soát của cơ quan y tế tuyến tỉnh, thành phố thuộc Trung ương”. Thế nào là vượt quá khả năng kiểm soát? Văn bản 64/2010/QĐ-TTg không giải thích thêm hai điều kiện này, và như thế các giám đốc sở y tế tỉnh và thành phố Trung ương tự giải thích lấy. Trước đây việc công bố đại dịch cúm có quy định các giai đoạn rất rõ ràng dựa trên số người mắc, số tỉnh, thành phố có bệnh, ước tính được cả số mắc và tử vong… Với bệnh tay chân miệng, thực tế cho thấy số mắc và số chết đã vượt rất xa ngoài dự kiến, và bộ Y tế đang chờ có hai (trong số 63) chủ tịch UBND tỉnh, thành phố (do giám đốc sở y tế đề nghị) có can đảm công bố dịch để bộ có điều kiện công bố. Tuy nhiên, bộ trưởng Y tế cũng có thể công khai công bố dịch (vì đã xác nhận là có dịch rồi!) dựa vào yếu tố “có nguy cơ tăng tỷ lệ tử vong và chưa có biện pháp khống chế hiệu quả”.

Có dư luận (vì không nghe các cấp có thẩm quyền nói) cho rằng không công bố dịch vì sợ làm thiệt hại thêm về kinh tế, xã hội… Chúng ta hãy đọc hướng dẫn của tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo về truyền thông trong dịch bệnh: “Thiệt hại về kinh tế thường được nêu ra để giải thích về sự thiếu minh bạch trong truyền thông dịch bệnh, nhưng mối quan tâm đầu tiên của quan chức y tế cộng đồng phải là sức khoẻ của người dân! Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy sự hồi phục của kinh tế, sau khi bị dịch bệnh tác động, sẽ nhanh hơn khi các chính phủ tỏ ra minh bạch và có một kế hoạch phòng chống dịch rõ ràng” (hướng dẫn về truyền thông trong dịch bệnh WHO 2005, trang 4). Trong các vụ dịch trước đây, Việt Nam đã tỏ ra rất rõ ràng, và kịp thời trong việc công khai bệnh và được quốc tế ca ngợi như trong dịch SARS và cúm A/H5N1, A/H1N1.

Thêm một trẻ chết vì tay chân miệng

Nguồn tin từ bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM cho biết trong ngày 24.10 lại có thêm một ca tử vong vì bệnh tay chân miện (TCM) chỉ sau vài giờ nhập viện. Được biết trẻ này ở phía Bắc, đến tỉnh Bình Dương chơi, rồi mắc bệnh TCM. Hôm qua (25/10), có khoảng 150 ca TCM điều trị tại khoa Nhiễm bệnh viện Nhi đồng 1, trong đó 85% từ các tỉnh chuyển đến. Không chỉ chiếm nhiều về số lượng, bệnh nhi TCM của các tỉnh cũng thường là các ca nặng, chiếm đến 90% lượng bệnh TCM nặng trong khoa.

Phan Sơn

Có thể trước mắt một số thiệt hại về kinh tế xảy ra như dưa chuột của Tây Ban Nha bị cấm do nhiễm E.Coli, hay sản phẩm của công ty Jensen Farm (Colorado Hoa Kỳ) – nơi trồng dưa sọc đỏ (cantaloupes) nhiễm Listeria bị huỷ, nhưng công chúng được thông báo rõ ràng không những hiện trạng dịch mà còn về dự đoán trong những tháng tới, cũng như các khuyến cáo cần thiết để phòng tránh.

Từ đầu năm 2011, các cảnh báo về khả năng dịch lớn đã được đưa ra nhưng các cấp có thẩm quyền, vì nhiều lý do, không có phản ứng mạnh mẽ và bài bản. Khi nói là dịch bệnh thì có nghĩa là đã không tránh được (khi các điều kiện đã hội tụ), khó tiên lượng được; vì vậy khi xảy ra dịch cần khảo sát tìm hiểu tác nhân, nguồn gốc, cách lan truyền… để có biện pháp thích hợp. Cho đến giờ này vẫn chưa có một khảo sát nào nhằm tìm hiểu các yếu tố này, ngoài việc thống kê các trường hợp mắc và chết. Một nghiên cứu bệnh chứng (case-control) là tối thiểu trong điều tra dịch tể. Ngành y tế dự phòng thành phố bị cấp trên phê phán liên tục nhưng thực ra chưa có một hướng dẫn cụ thể nào về việc phòng tránh; ngay ở trong hướng dẫn của bộ Y tế, phần phòng bệnh chiếm chưa đầy 1/10 nội dung hướng dẫn. Mà cũng phải thôi vì không khảo sát làm sao có thể hướng dẫn phương pháp thích hợp! Đó là chưa nói đến sự thiếu hụt về con người, phương tiện, nhất là biện pháp truyền thông giáo dục. Một vị trong lãnh đạo bộ Y tế phụ trách phòng chống dịch đã nói: “Hiện nay chúng ta hoàn toàn thụ động, khi có dịch thì lao vào chống chứ không có phòng từ trước”. Những điều này có lẽ được khắc phục nếu dịch được xác định sớm từ tháng 6, tháng 7. Cũng do sợ hãi trách nhiệm hay vì căn bệnh thành tích, những nhận định chủ quan, thiếu chính xác như “dịch đang kiểm soát được hay đang chững lại” đã góp phần làm cho bệnh tay chân miệng lan khắp 63 tỉnh, thành phố như hiện nay?

Để có thể giảm thiểu dịch bệnh tay chân miệng cần sự góp sức của cộng đồng. Những yếu tố đảm bảo cho công tác truyền thông có hiệu quả trong dịch bệnh là lòng tin, sự minh bạch và hiểu rõ công chúng. Khi sự tin cậy của công chúng với những người được cho là bảo vệ sức khoẻ cho họ suy giảm thì công chúng sẽ ít tuân thủ những khuyến cáo để phòng chống dịch bệnh. Các biện pháp phòng ngừa cá nhân chỉ phát huy hiệu quả khi cộng đồng tin tưởng và tham gia tích cực trong việc thực hiện các biện pháp đó. Hiện nay hình như chúng ta không có được những yếu tố này.

---------------------------------------------------------------------------------------------------

Bộ Y tế khẳng định không công bố dịch tay chân miệng

Chiều 25.10, bộ trưởng bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã khẳng định tại cuộc họp báo về tình hình bệnh tay chân miệng: bộ Y tế không công bố dịch tay chân miệng là có cơ sở. Bộ Y tế nhận định, thời điểm này bệnh tay chân miệng đang ở giai đoạn đỉnh, tại các tỉnh phía Nam số ca mắc đang có dấu hiệu giảm, nhưng tại phía Bắc số ca mắc đang tăng lên.

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến nói: “Tôi xin khẳng định, theo luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm, khi có hai tỉnh công bố dịch (tức là tỉnh đó không có khả năng phòng chống với bệnh) thì mới công bố dịch. Hiện nay, xung quanh chúng ta có nhiều bệnh khác như sốt xuất huyết, cúm A/H1N1… vẫn tồn tại nhưng chúng ta không quá lo lắng. Trong khi đó, bệnh tay chân miệng so với nhiều nước khác trong khu vực thì tỷ lệ mắc, chết của Việt Nam còn thấp, tỷ lệ chết của chúng ta là 1/1.000 người mắc, trong khi Singapore là 3/1.000 người mắc… nhưng không nước nào công bố dịch.

Công bố dịch nghĩa là đặt quốc gia vào tình trạng khẩn cấp, mọi ban ngành đều vào cuộc. Khách vào du lịch Việt Nam đều phải dừng lại để kiểm soát nhiệt độ, lấy bệnh phẩm…”

Bà Kim Tiến nhấn mạnh: “Về cả lý thuyết lẫn thực tế, công bố dịch đều không phù hợp. Tuy dịch tay chân miệng có nhưng chưa đến mức cần thiết phải công bố dịch. Điều quan trọng hiện nay là truyền thông phải đi trước phòng dịch”.

Cũng tại cuộc họp, TS Nguyễn Văn Bình, cục trưởng cục Y tế dự phòng (bộ Y tế) cho hay, bệnh tay chân miệng đang trong tầm kiểm soát dù bộ Y tế nhận định, diễn biến, tình hình bệnh còn phức tạp trong thời gian tới.

 Về trang chủ    Bản để in
Các bài viết cùng chuyên khoa [Nhi khoa] trong chuyên mục [Thời sự Y Dược] :
  • Hàng ngàn trẻ chờ mổ tim [7/1/2013 | 7:26 GMT+7]
  • Liên tiếp thu hồi văcxin, phụ huynh lo lắng [17/11/2012 | 22:33 GMT+7]
  • Gia tăng trẻ dị ứng thức ăn [14/11/2012 | 2:51 GMT+7]
  • 6 lần siêu âm không phát hiện trẻ dị tật [18/10/2012 | 7:39 GMT+7]
  • Sữa bột Trung Quốc chứa chất gây ung thư [25/7/2012 | 7:38 GMT+7]
  • Ngộ độc thuốc gia truyền chữa nhiệt miệng [26/11/2011 | 9:55 GMT+7]
  • Số ca mắc tay chân miệng lại tăng, Ninh Thuận công bố dịch [13/11/2011 | 12:36 GMT+7]
  • Sốt xuất huyết tăng mạnh tại Hà Nội [2/11/2011 | 6:10 GMT+7]
  • Việt Nam lần đầu ghép tế bào gốc chữa bệnh nan y cho trẻ  [26/10/2011 | 23:32 GMT+7]
  • Bộ trưởng Bộ Y tế: Dịch tay chân miệng đã được kiểm soát  [26/10/2011 | 22:54 GMT+7]
  • Lúng túng khâu điều trị bệnh tay chân miệng [19/10/2011 | 7:20 GMT+7]
  • Bé gái sơ sinh hai đầu: Khó phẫu thuật tách dính [19/10/2011 | 7:17 GMT+7]
  • Bé gái 2 tuổi dậy thì chưa rõ nguyên nhân [19/10/2011 | 7:05 GMT+7]
  • Báo động mỡ máu ở học sinh tiểu học  [16/10/2011 | 7:10 GMT+7]
  • Chưa tìm được phương án "giải cứu" bé hai đầu [16/10/2011 | 6:35 GMT+7]
  • Tay chân miệng đã lan rộng cả nước [16/10/2011 | 6:17 GMT+7]
  • Khó tách bé sơ sinh 2 đầu [14/10/2011 | 22:20 GMT+7]
  • "Mắc bệnh" thành tích, không công bố dịch tay chân miệng?  [13/10/2011 | 6:43 GMT+7]
  • Ấn Độ: 400 người chết do viêm não [13/10/2011 | 6:17 GMT+7]
  • Cả nước có 119 ca tử vong do bệnh tay chân miệng [13/10/2011 | 6:01 GMT+7]

Quảng cáo


TIỆN ÍCH ONLINE